۵ نکته برای افزایش عمر باتری‌های لیتیوم یونی گجت‌های همراه

زمان مطالعه: حدود 7 دقیقه / 9 گفتگو

یکی از مهم‌ترین مسائل مربوط به دستگاه‌های الکترونیکی قابل حمل بحث مربوط به باتری و شارژ کردن آن‌ها می‌باشد، باتری اکثر گجت‌های امروزی غیر قابل جداشدن است و این بدین معناست که باید بیش از قبل به فکر مراقبت از باتری دستگاه خود باشید، باتری‌هایی که در دیوایس‌ها امروزی استفاده می‌شود معمولا از نوع لیتیوم یونی (Li-ion) می‌باشد، بحث‌های ضد و نقیض بسیاری در مورد افزایش طول عمر اینگونه باتری‌ها وجود دارد، برخی می‌گویند بهتر است اجازه دهیم باتری تا انتها خالی شده و سپس آن‌را به طور کامل شارژ کنیم، عده‌ای دیگر معتقدند بهتر است اجازه ندهیم شارژ باتری تا انتها تخلیه شود و همچنین نباید مجددا آن‌را تا انتها و به طور کامل شارژ کرد، در ادامه با همیار آی‌تی همراه باشید تا باهم دلیل علمی و منطقی این امر را بررسی کرده و ببینیم چگونه می‌توان طول عمر باتری لیتیوم یونی را افزایش داد.

li-ion-battery-life-cycle

 

در گذشته نحوه‌ی شارژ دستگاه‌ها به چه صورتی بود؟

چند سال قبل اگر قصد خرید تلفن همراه جدیدی را داشتید فروشنده به شما می‌گفت برای اولین بار دستگاه خود را به مدت ۸ ساعت به شارژ متصل کنید، دلیل این امر این بود که در گذشته از باتری‌های نیکل کادمیوم در گجت‌ها استفاده می‌شد و باید برای بازشدن تمام سلول‌ها باتری در ابتدا آن‌را به مدت ۸ ساعت در وضعیت شارژ قرار میدادید.

همچنین به شما توصیه می‌شد اجازه دهید باتری دستگاه تا انتها تخلیه شود و سپس آن را به طور کامل شارژ کنید، این مورد برای باتری‌های قدیمی (نیکل کادمیوم) صحیح بود اما امروزه در اکثر دستگاه‌ها از باتری‌های جدیدتر (لیتیوم یونی) استفاده می‌شود، این باتری‌ها از لحاظ ساختار کاملا متفاوت از باتری‌های نیکلی هستند، بنابراین نحوه‌ی نگهداری و شارژ آن‌ها نیز کاملا متفاوت است، در ادامه نحوه‌ی نگهداری و شارژ صحیح باتری دستگاه‌های امروزی را با هم بررسی می‌کنیم.

بررسی کنید باتری دستگاه شما چه نوعی است؟

اکثر دستگاه‌های امروزی از باتری‌های لیتیوم یونی استفاده می‌کنند، بنابراین اگر دیوایس خود را به تازگی خریداری کرده‌اید تقریبا می‌توانید مطمئن باشید که باتری مورد استفاده در آن از نوع لیتیوم یون است، اما برای اطمینان بیشتر می‌توانید باتری دستگاه را خارج کرده و اطلاعات نوشته شده روی آن را مطالعه کنید، اگر به واژه Li-ion یا Lithium-ion برخورد کردید بنابراین باتری دستگاه شما از نوع لیتیوم یون است، اگر باتری دستگاه شما غیرقابل جداشدن است می‌توانید با کمک نرم‌افزارهای بررسی دستگاه به نوع باتری پی ببرید، هرچند اگر دستگاه خود را به تازگی تهیه کرده‌اید این اطمینان را به شما می‌دهیم که باتری شما از نوع لیتیوم یون است و می‌توانید با خیال راحت به توصیه‌های زیر عمل کنید:

۱. اجازه ندهید باتری دستگاه کاملا تخلیه شود!

لازم نیست صبر کنید تا شارژ دستگاه شما صفر شود، شما هرگاه بخواهید می‌توانید دستگاه خود را به شارژ متصل کنید.

باتری‌های لیتیوم یونی سیکل شارژ و دشارژ مشخصی دارند، این جمله بدین معناست که شما می‌توانید ۳۰۰ تا ۵۰۰ مرتبه باتری را از ۰ تا ۱۰۰ شارژ کنید و پس از آن عمر مفید باتری دستگاه شما به پایان میرسد، جدول زیر سیکل دشارژ باتری را در حالت‌های مختلف نشان می‌دهد:

depth-of-discharge

جدول بالا را اینگونه توصیف می‌کنیم:

این جدول به ما نشان می‌دهد اگر باتری را تا ۱۰۰ درصد شارژ کنید، سیکل دشارژ آن حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ بار خواهد بود، اگر آن‌را به میزان ۵۰ درصد شارژ کنید سیکل دشارژ برابر ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ بار خواهد شد یا مثلا اگر باتری را به اندازه‌ی ۱۰ درصد شارژ کنید سیکل دشارژ برابر ۳۷۵۰ تا ۴۷۰۰ خواهد بود و… .

شاید با دیدن این ارقام پیش خود فکر کنید در نهایت فرقی ندارد باتری به چه صورتی شارژ شود (مثلا یک بار شارژ ۱۰۰ درصد برابر دو شارژ ۵۰ درصدی است) اما اگر اعداد و ارقام بالا را در قالب نمودار رسم کنید یک منحنی خواهید دید (و نه یک خط مستقیم) این بدین معناست که درصد متفاوت شارژ نسبت یکسانی با سیکل دشارژ نداشته و در بازه‌ی خاصی بهترین بازده را خواهد داشت.

به بیان دیگر بهترین حالت در جدول فوق، زمانی است که حاصل‌ضرب تعداد دفعات شارژ در درصدی از ظرفیت که استفاده شده، در مقدار حداکثر خود باشد، به عنوان مثال شارژ ۲۵ درصدی از ۵۰۰ برابر ظرفیت باتری بهره می‌برد (۰.۲۵*۲۰۰۰=۵۰۰) و در این مورد دشارژ ۵۰ درصدی حداقل از ۶۰۰ برابر ظرفیت باتری استفاده می‌کند که رقم بسیار خوبی است.

بنابراین بهتر است تلفن همراه یا تبلت خود را هنگامی که شارژ آن به حدود ۴۵٪ رسید به شارژ متصل کنید، این امر برای لپ‌تا‌پ‌ها حدود ۷۵٪ است (یعنی هنگامی که شارژ لپ‌تاپ شما به ۷۵٪ رسید بهتر است آن‌را به شارژ متصل کنید)

حال این سوال پیش می‌آید، باتری را تا چه حد شارژ کنیم؟ به طور ۱۰۰ درصد یا کمتر؟

۲. باتری لیتیوم یونی دستگاه خود را به طور کامل شارژ نکنید!

اگر مجددا به جدول بالا توجه کنید درمیابید که شارژ ۱۰ درصدی نیز بهینه نیست، بهترین کار این است که اجازه ندهید شارژ باتری دستگاه شما به بیش ۸۵٪ مقدار خود برسد، به بیان دیگر هنگامی که شارژ دستگاه شما به ۸۵٪ رسید بهتر است آن را از شارژر جدا کنید، همچنین به هیچ وجه باتری دستگاه خود را در وضعیت ۱۰۰٪ در شارژ رها نکنید (از شب تا صبح دستگاه را به شارژر متصل نکنید!)

نتیجه‌ی کلی که از توضیحات بالا می‌گیریم این است:

بهترین وضعیت برای باتری دستگاه شما این است که میزان شارژ آن بین ۴۵ تا ۸۵ درصد در نوسان باشد، هنگامی که شارژ باتری دستگاه به ۴۵٪ رسید آن را به شارژر متصل کرده و هنگامی که به ۸۵٪ رسید شارژر را جدا کنید!

این روش شارژ کردن به شما کمک می‌کند، تا باتری دستگاه بیشترین عمر مفید خود را داشته باشد و تا مدت زیادی با بهترین کیفیت خود کار کند.

باتری‌های پیشرفته‌ی امروزی یک ویژگی مهم دارند و آن این است که می‌توانند مدت زمان شارژ را تخمین بزنند، به همین علت برای کالیبره کردن باتری به شما توصیه می‌کنیم هر ماه یکبار باتری دستگاه خود را از ۰ تا ۱۰۰ درصد شارژ کنید (اجازه دهید شارژ باتری تا انتها تخلیه شود و سپس به طور کامل آن را پر کنید) هرچند این کار برای عملکرد باتری مفید نیست اما باید برای کالیبره کردن باتری آن‌را انجام دهید تا باتری دستگاه بتواند به درستی مدت زمان شارژ را تخمین بزند.

۳. اجازه ندهید دمای باتری دستگاه بیش از حد افزایش یابد!

دمای بالا قاتل باتری‌های لیتیوم یونی است، لطفا به جدول زیر توجه کنید:

battery-temp-life

همانگونه که مشاهده می‌کنید با افزایش دمای باتری ظرفیت آن به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد، مثلا اگر باتری شما به صورت مداوم در دمای ۶۰ درجه قرار گیرد تنها پس از ۳ ماه ظرفیت آن به ۶۰ درصد مقدار کلی خود خواهد رسید و عملا پس از ۱ سال عمر باتری دستگاه شما به اتمام خواهد رسید!

البته همانطور که دمای بالا به باتری دستگاه آسیب می‌رساند، دمای پایین نیز می‌تواند به باتری آسیب بزند ولی معمولا هیچگاه دمای دستگاه آنقدری کاهش نمیابد که باعث صدمه زدن به باتری شود، از این رو به شما توصیه می‌کنیم بیشتر مراقب افزایش دمای باتری دستگاه خود باشید.

در مورد دستگاه‌هایی مانند لپ‌تاپ‌ها می‌توانید هنگامی که دستگاه به شارژ متصل است باتری آن را جدا کنید و یا در هنگام شارژ از استندهای خنک کننده برای لپ‌تاپ خود استفاده کنید.

در مورد تلفن‌های همراه و تبلت‌ها نیز به شما توصیه می‌کنیم در صورت امکان از کیف‌های پلاستیکی یا چرمی استفاده نکنید (زیرا عایق حرارتی بوده و باعث گرم شدن بیشتر دستگاه می‌شوند)

در مورد تلفن‌های همراه و تبلت‌ها شدیدا به شما توصیه می‌کنیم در هنگام شارژ به هیچ وجه با دستگاه خود کار نکرده و در صورت امکان آن را خاموش کنید، کار کردن با دستگاه بار پردازشی برای پردازنده به همراه خواهد داشت که باعث گرم‌شدن پردازنده می‌شود، که این امر در نهایت منجر به افزایش دمای باتری خواهد شد، بنابراین بهتر است در هنگام شارژ شدن دستگاه، آن را به حال خود رها کرده و با آن کار نکنید.

۴. ولتاژ شارژ دستگاه خود را کنترل کنید!

ظرفیت سلول‌ باتری‌های لیتیوم یونی در حدود ۳.۷v می‌باشد، ولتاژ اینگونه باتری‌ها با کاهش شارژ افت پیدا می‌کند، همچنین اگر باتری دستگاه تا انتها پر باشد، ولتاژ سلول‌ها می‌توانند تا ۴.۲v نیز افزایش یابند، نکته‌ی مهمی که در این زمینه وجود دارد این است که باید سعی کنید باتری دستگاه خود را با ولتاژ پایین شارژ کنید، به جدول زیر توجه کنید:

charge-voltage-life

این جدول به ما نشان می‌دهد ولتاژ بالاتر (۴.۲v) از کل ظرفیت باتری استفاده می‌کند ولی ولتاژ کمتر (۳.۹۲v) تنها از ۷۵٪ ظرفیت باتری استفاده می‌کند، هر چند با مشاهده‌ی این ارقام به نظر می‌رسد شارژ با ولتاژ بالا ظرفیت بیشتری به ما میدهد، اما باید بدانید این تفاوت ۲۵ درصدی می‌تواند عمر باتری دستگاه شما را تا ۸ برابر کاهش دهد، استفاده از شارژری با ولتاژ و آمپر بالاتر هرچند می‌تواند باتری دستگاه شما را سریع‌تر شارژ کند، اما طول عمر مفید آن را به طور قابل توجهی کاهش می‌دهد.

بنابراین به شما توصیه می‌کنیم از شارژر اصلی دستگاه خود که توسط شرکت سازنده به همراه دستگاه به شما داده شده استفاده کنید و به هیچ وجه دستگاه خود را با شارژرهای غیر استاندارد شارژ نکنید!

۵. عدم استفاده از تکنولوژی شارژ سریع!

در تکنولوژی شارژ سریع (Quick Charge) به جای استفاده از ولتاژ معمولی ۵v از ولتاژ بالاتر مثل ۹v استفاده می‌شود، هرچند این شارژر می‌تواند به همراه دستگاه به شما ارائه شود، اما بهتر است به جای آن از شارژرهای معمولی استاندارد (متناسب با شرکت سازنده‌ی دستگاه خود) استفاده کنید و تا حد امکان دستگاه خود را به صورت سریع شارژ نکنید، در حال حاضر استفاده از تکنولوژی شارژر سریع می‌تواند طول عمر مفید باتری دستگاه شما را کاهش دهد، علاوه بر این شارژ سریع دمای باتری را افزایش داده و این مورد نیز خود به کاهش ظرفیت باتری دستگاه منجر خواهد شد، توصیه‌ی ما این است که در صورت امکان دستگاه خود را به آرامی شارژ کرده و اصلا برای شارژ شدن آن عجله نکنید!

اگر واقعا فکر می‌کنید برای شارژ شدن دستگاه خود عجله دارید و باید سریعا دستگاه خود را شارژ کنید، توصیه می‌کنیم مقاله‌ی چگونه تلفن هوشمند خود را سریع‌تر شارژ کنیم را مطالعه کنید، ما در آن مطلب روش‌هایی را برای افزایش سرعت شارژ شدن گجت‌های همراه شرح داده‌ایم، روش‌هایی که هیچگونه آسیبی به دستگاه شما نمی‌رسانند.

آیا شما نیز تجربه‌ای در خصوص شارژ تلفن‌های همراه و یا نحوه‌ی استفاده‌ی صحیح از باتری‌های لیتیوم‌یونی دارید؟ آن را با ما و سایر کاربران به اشتراک بگذارید.

شما یک گام جلوتر از دیگران باشید! اگر به آی‌تی و تکنولوژی علاقه‌مندید و دوست دارید سریع‌تر در این زمینه پیشرفت کنید، همین حالا به جمع ۲۷۵۹ عضو همیار آی‌تی بپیوندید، دسترسی به تمام آموزش‌های پریمیوم، دریافت جدیدترین آموزش‌های کاربردی مرتبط با آی‌تی و استفاده از مشاوره‌ی رایگان، برخی از مزایای عضویت در سایت هستد، شما نیز به کاربران همیار پیوسته و همین حالا وارد دنیای حرفه‌ای‌ها شوید... من هم می‌خواهم عضو ویژه‌ی همیار شوم

9 گفتگو

در بحث‌‌ پیرامون این مقاله شرکت کنید، سوالات شما توسط کارشناسان همیار آی‌تی پاسخ داده می‌شود...

  1. Avatar Min گفت:

    سلام من شارژرم گوشی رو سریع شارژ میکنه و گوشیمم فست شارژه ، اگر فست شارژش رو غیرفعال کنم میتونم از همین شارژره استفاده کنم که همراه خود گوشی تو جعبه اش بود یا باید شارژرمو عوض کنم؟

    1. فرشاد گوهری فرشاد گوهری گفت:

      سلام، بله اگر شارژ اورجینال خود گوشیتون بوده مشکلی نداره و می‌تونید.

  2. Avatar علیرضا طیرانیان گفت:

    سلام دوچرخه برقی یک باطری ۴۸ ولت ۱۱ آمپر داره و ۱۰۰۰ وات قدرت داره، بهترین نحوه شارژ رو بفرمائید.

  3. Avatar سید روح الله حسینی گفت:

    سلام و عرض ادب …باطری گوشی من لیتیومی هست وبعد از چهار سال باطری خراب شد ولی شکل وظاهر باطری تغییر کرده بود و باطری به صورت خمیر در اومده بود ..علت این چیه؟

    1. فرشاد گوهری فرشاد گوهری گفت:

      سلام، باطری یک قطعه‌ی مصرفی در تلفن‌هاست و نهایتا ۳ یا ۴ سال می‌تونه عمر مفید داشته باشه (بسته به نحوه‌ی استفاده ازش هم داره) و خب از اونجایی که ساختار شیمیایی داره (در نمونه‌ی شما لیتیوم) بعد از چندین سیکل شارژ و دشارژ حالت اولیه‌ی خودش رو از دست میده و معمولا به شکل باد کردگی خودشو نشون میده، باطری شما هم به همین دلیل داخلش به شکل خمیری (و احتمالا باد کرده) در اومده، چون عمر مفیدش تموم شده بوده.

  4. Avatar میلاد گفت:

    اینکه فرمودید باتری نباید بیش از حد در شارژ قرار داشته باشه مربوط به تکنولوژی های قدیمی شارژ هست که وقتی باتری کامل پر میشه شارژر هنوز داره انرژی الکتریکی رو به باتری انتقال میده اینجوری باتری انرژی بیش از حد دریافت میکنه و آسیب میبینه ولی در تکنولوژی های جدید شارژ دیگه این نگرانی وجود نداره چون وقتی باتری کامل پر بشه شارژ به صورت خودکار قطع میشه الان لبتاب من این ویژگی رو داره … اینم اضافه کنم من لبتابم رو سه سال و نیم پیش خریدم و پردازشگر این لبتاب هم بسیار قوی و پر مصرف هست در طول این سه سال و نیم نود تا نود و پنج درصد مواقع استفاده شارژر بهش وصل بوده و باطری همیشه بین ۱۰۰ تا ۹۷ نوسان داشته , الان وقتی بیرون هستم و برق جلوی دستم نیست , حتی با سنگین ترین فعالیت ها مثل بازی و کارهای گرافیکی باتری بیشتر از ۴ ساعت کار میکنه و در فعالیت متوسط ۶ ساعت .. یعنی بعد از سه سال و نیم باتری از روز اولش هم بهتر کار میکنه , ببینید خیلی هم سیستم غولی نیست که بگیم باتری خاصی روش هست , لنوو تینک پد E540 هست … باتری این لبتاب در طول این سالها به ندرت زیر ۸۰ آمده الان به نظرم بهترین وضعیت رو داره

    1. فرشاد گوهری فرشاد گوهری گفت:

      سلام میلاد عزیز، همونطوری که خودتون هم اشاره کردید، بعد از شارژ شدن کامل به صورت خودکار شارژ قطع میشه، اما بعد از قطع شدن جریان، مجددا بعد از اینکه میزان شارژ گوشی به ۹۹ درصد رسید شارژ باتری شروع میشه و تا وقتی که گوشی از شارژ خارج بشه این اتفاق به صورت یک چرخه مداوم تکرار میشه که می‌تونه به خود باتری و مدار شاٰرژ صدمه بزنه (چون در تمام این مدت مدار شاٰرژ گوشی درگیره و مرتبا قطع و وصل میشه)
      ضمن اینکه ساختار باتری لپ‌تاپ با باتری گوشی متفاوت هست، موقعی که لپ‌تاپ شما به برق متصله، سیستم برق مورد نیازش رو مستقیما از مدار اصلی دریافت میکنه و باتری به صورت خودکار از مدار خارج میشه.

  5. Avatar hazard گفت:

    اگه کاملا درست باشه خب خیلیا از جمله من اصن نمیدونن تفاوتای لیتیوم یونی ها رو با قدیمیا. همیشه همینه اول میاد تو دستمون بعد که کار بیخ پیدا میکنه میفهمیم هااا فلان فرقو با فلان چیز داشته.

    1. فرشاد گوهری فرشاد گوهری گفت:

      سلام
      باتری‌های قدیمی نیکل‌کادمیوم بودن دوست عزیز و احتیاج به شارژ اولیه داشتن، اما در حال حاضر دیگه اصلا اون مدل از باتری‌ها وجود ندارند، تمام دستگاه‌های امروزی از باتری‌های لیتیوم یون و حتی نمونه‌های جدیدتر از لیتیوم استفاده می‌کنند.
      پس احتیاجی به نگرانی نیست و نباید باتری دستگاه رو مدت زمان طولانی در شارژ نگه دارید.